Co faktycznie działa
Badania nad treningiem zadań pokazują jedną powtarzalną prawidłowość: ludzie stają się lepsi w zadaniach, które ćwiczą. Gracz w łamigłówki przestrzenne poprawia się w łamigłówkach przestrzennych. To efekt realny, wielokrotnie replikowany.
Jest też druga, ciekawsza obserwacja: gracze ćwiczący zadania wymagające planowania wykazują pewien przenos do podobnych zadań planistycznych. „Pewien” to kluczowe słowo, bo efekt jest umiarkowany i nie przenosi się daleko.
Gdzie kończy się przenos
Duże przeglądy badań nad „brain training” wskazują, że poprawa rzadko przenosi się na niespokrewnione zdolności. Gra w sudoku czyni lepszym w sudoku, niekoniecznie lepszym w podejmowaniu decyzji finansowych.
Wnioski zostają ostrożne: regularna aktywność umysłowa jest korzystna, ale żadne badanie nie udowodniło, że konkretna gra podnosi inteligencję ani zapobiega chorobom. Tego nikt uczciwy obiecać nie może.
Co jest marketingiem
„Trening mózgu” to hasło sprzedażowe, nie opis mechanizmu. Gry, które obiecują wzrost IQ, opierają się zwykle na drobnych badaniach sponsorowanych przez producenta, z małymi grupami i bez powtórzeń.
Warto też odróżnić „trening” od „przyjemności myślenia”. To drugie jest prawdziwą wartością łamigłówek: dają zadanie, które wymaga uwagi, i ciszę, w której ta uwaga może się skupić. To wystarczający powód, żeby grać.
Nasza wersja uczciwości
W opisie gry nie znajdziecie obietnicy rozwoju umysłu. Obiecujemy trzy rzeczy: łamigłówki, które trzeba czytać, a nie zgadywać; ciszę, w której można pomyśleć; i poziomy sprawdzone na to, że mają rozwiązanie.
Czy to trenuje mózg? Prawdopodobnie w tym samym sensie, w jakim krzyżówka trenuje słownictwo. To miły sposób na ćwiczenie myślenia, a nie program rehabilitacyjny. Kto kupuje grę dla rozwijania IQ, kupuje zły powód.


